Spel *

Spel *2022-04-05T07:22:59+00:00

In het begin was er spel, vermoeden, associatie, experiment, vallen en opstaan, ontdekken.
Daarna kwam  benoemen, ordening, redeneren, structuur, regels, wetten.
Laten we terugkeren naar de rijkdom van het spel en vandaaruit opnieuw bewandelbare wegen plaveien.

Het Speelse

Zij luistert tussen de regels door,
ziet meerdere wegen,
beproeft de feiten.

Zij voelt zich uitgedaagd,
ervaart tegenstrijdigheden,
buit spanningen uit.

Zij trekt zekerheden in twijfel,
zet achter iedere punt een komma,
achter ieder ! een?

 Zij is open voor het hier en nu,
improviseert met het aanwezige,
valt niet samen met zekerheden.

Zij waait mee met de wind
stroomt in alle gradaties
accepteert iedere vorm.

 Zij ontstaat vanuit
binnenvallende ideeën,
opkomende vermoedens,
spontane impulsen.

Zij groeit
door alledaagse observaties,
in onverwachte ontmoetingen,
uit dromen en inzichtflitsen.

Zij weet
ieder einde is een begin.

Spontaan spel is expressie in lichaamstaal
waaraan we later betekenis geven.

Verbeelding geeft inhoud in de minst omvangrijke (nog niet vormgegeven) vorm weer. Fantasie betekent in het Grieks ‘zich voorstellingen maken’. Vanuit andere perspectieven (M.E  Mars, een mug) waarnemen, levert andere interpretaties. Spel nodigt uit tot projectie, concretisering (vorm), herkenning, ontkenning of discussie (betekenis). Wat we ons niet kunnen voorstellen, begrijpen we niet, onthouden we niet, ontkennen we zelfs. Waardering ontstaat door er vorm (religie, sport, kunst, wetenschap, ambacht, leefwijze) en betekenis (waardering) aan te geven. Als je tekent, zie je meer. Zing je, dan hoor je meer. Dans je, dan ervaar je meer. Als je speelt, besef je meer wat iemand tussen de regels door zegt. Voor die laatste kwaliteit is gerichtheid op de ander voorwaarde.

Verbeelden

Waarnemen is een proces van buiten naar binnen: je neemt waar wat vorm heeft gekregen. Je kunt ook in jezelf waarnemen (sferen – intenties –beelden, woorden). Sta je open ervoor, maak je tijd en ruimte ervoor vrij, dan groeit dit vermogen.
Je schept ook zelf fantasiebeelden.. Alles kun je voor de geest halen en in gedachte met (on)mogelijke combinaties spelen. Vanuit een gebeurtenis, muziekstuk, schilderij of (schijn)oplossing creëer je beelden. Deze realiseer  je al dan niet (Günther Anders).

Vorming door verbeelden

Als je openstaat voor het je verbeelden, wordt je zelf inventief. Je komt tot creaties en maakt keuzes vanuit voorstellingsvermogen. Door training leer je nieuw te kijken en dat stimuleert openheid, onafhankelijkheid, probleemoplossend denken, associaties en intuïtieve acties. De ludische mens ‘ziet‘ eenzelfde situatie in verschillende variaties. Bijvoorbeeld, wonen in een hutje op de hei vindt de één armoedig, de ander romantisch, en een derde weinig comfortabel.

Spel realiseert

Vorm

Ludisch spel is een scheppend. De verbeelding brengt iets op gang, eerst in spel erna eventueel in realiteit. Fysiek spelen vanuit verbeelding is het begin. In samenspel besef je de impact. Het vormgeven is de finishing touch. Hierdoor wordt wat jij je verbeeldde ervaarbaar. Dit versterkt je bewustwording. Het vormgeven ontstaat vanuit impulsen, intuïtieve gouden grepen, inspiratie, afstemming en commentaar. Dergelijke presentaties kennen een hoog improvisatiegehalte. Een voorstelling daarentegen is tot in detail geregisseerd en laat minder aan het toeval over. Manipulators (verkiezingsstrijd – commercie -reclame) werken uitgekiend aan een invloedrijke voorstelling. Zeer relevant dus dat onderwijs kennis laat maken met diverse vormen van spel en vals spel. Kritische spelbrekers laten je dan ontwaken zodat je niet meer meespeelt, napraat en imiteert.

Vorming door vorm geven

De spelende mens staat open voor het onbekende, ervaart vreemde werelden – leert  onderzoeken en meespelen in een spelwerkelijkheid. ‘net echt is en gelukkig toch spel’. Z/hij handelt als een ander, in een andere tijd en ruimte. Ook als het spel samenvalt met de werkelijkheid van de speler, kan deze zich altijd verschuilen achter de rol, en daarmee reacties aftasten. De ‘waarheid’ kent ieder alleen zelf. Dit vormgeven op de spelvloer leidt tot echte ervaringen in de spelwerkelijkheid, die ieder ten dienste staan in de alledaagse werkelijkheid. Door het vormgeven, verwerk je belevenissen, ervaringen ( playbackspel ) en verworven informatie. Je ontwikkelt communicatie vaardigheden in een prestatie en presentatiegerichte wereld. Je stemt je af op de ander.

Spel laat beseffen

Betekenis

Voor het inzicht in het effect van eigen spel op anderen, leveren reacties en interpretaties je veel op. Riep je emotioneel, onbedoeld of beoogd iets op, deed/zei je dat werkelijk? Welke informatie gaf je mee door je intonatie, mimiek en houding? Wat zegt het (hoofd), doet het (hart) en kunnen ze er iets mee (handelen)? De interpretatie is niet los te zien van degene die interpreteert en ingebed in ieders eigen ervaringshorizon. Naarmate ‘ontvangers’ kennis van zaken hebben en beschikken over een  ‘ervaringskader’ resoneren inzichten mee in het reflecteren en reageren.

Vorming door betekenisgeving

Zag – hoor- voelde je hetgeen je meemaakte? Hoe interpreteerde je dat? Kun je de situatie concreet benoemen in feiten, daden ? Wie speelden er in mee? Wat zegt je de manier waarop het is vormgegeven? Welke betekenis geef je eraan? Het beschouwen van eigen actie zorgt voor inzicht in handelingen, waardoor deze herhaalbaar worden, indien je daarvoor kiest. Door het ageren en reageren ontstaat aanvoelingsvermogen en door reflectie groeit inzicht in de betekenis van bepaalde keuzes die zijn gemaakt. Voor optimale ontplooiing van de ludische speler ofwel Homo Ludens is het nodig dat ze alle drie (verbeelding, vorm en betekenis) samenkomen. Door het overkoepelend begrippenkader ontdek je verbanden. Betekenis geven leidt tot bewustwording van hetgeen jij je verbeeldt, leidt tot inzicht in de effecten op anderen. Je neemt genuanceerder waar, reageert flexibeler en geniet intenser.

Spel vormt

Expressie is nog geen communicatie. Immers er is geen afstemming op de ander. Kinderen zijn meesters in expressief gedrag en imiteren onbewust. Soms is dat confronterend als z/hij jou imiteert en  je daarmee iets ‘zegt’. Zoals je ook zelf met een ‘slip of the tongue’ jezelf soms laat kennen. LuPe focust op communicatief spelen. D.w.z. bewust zijn van wat je zelf en de ander fysiek, in klankkleur en in context zegt,

Door ludisch* te spelen ontdek je een veelheid aan werkelijkheden, val je niet samen met eigen ervaringen en inzichten. Je stapt in het leven van een personage (wat een aso). Je doet rijke ervaringen op, mede dankzij je spelcompagnons. Dankzij je beschermend roljasje verruimt je horizon. Doen wat je zegt, is soms erg moeilijk, prima om dat in spel te ervaren.
* ludisch spel is speels en richt zich minder tot niet op het ambachtelijk technisch spel.

Ieder deel van het geheel biedt een  bijdrage aan de samenleving.

Het voorstellingsvermogen groeit en daardoor je communicatie kwaliteiten, je flexibiliteit, je openheid voor het onbekende en je realiteitszin: wat is de impact van mijn vormgegeven verbeelding? Of van iemands interpretatie ervan? Je gaat inzien dat er veel voor meerdere uitleg vatbaar is. Met de huidige klimaatcrisis heeft helaas de Indiaanse grootmoeder van destijds alle bewijs in handen.

Ubbergen, update winter 2022

Go to Top