Het Speelse

Zij luistert tussen de regels door,
ziet meerdere wegen,
beproeft de feiten.

Zij voelt zich uitgedaagd,
ervaart tegenstrijdigheden,
buit spanningen uit.

Zij trekt zekerheden in twijfel,
zet achter iedere punt een komma,
achter ieder ! een?

 Zij is open voor het hier en nu,
improviseert met het aanwezige,
valt niet samen met zekerheden.

 Zij waait mee met de wind
stroomt in alle gradaties
accepteert iedere vorm.

 Zij ontstaat vanuit
binnenvallende ideeën,
opkomende vermoedens,
spontane impulsen.

Zij groeit
door alledaagse observaties,
in onverwachte ontmoetingen,
uit dromen en inzichtflitsen.

Zij weet
ieder einde is een begin.
                                                                                                                                                                         LJ

Spel

Imaginatie – Inspiratie – Intuïtie  zijn het weten vooruit, vandaar het begrip: bewust- wording . Deze drie I’s bieden de mens een leven lang ontwikkelingskansen, als zij ervoor open staat. De drie bronnen zijn onuitputtelijk en voor iedereen toegankelijk. Voor de volgzame en redenerende denker is het moeilijker putten uit deze bronnen dan voor degene die zichzelf volgt. Er zijn geen lineaire wegen naar, of vanuit deze bronnen, en slechts door overgave aan het moment dat een van hen zich manifesteert, schenken zij hun rijkdom aan mogelijkheden of hun wijsheid in onmiddellijk weten. Impuls geeft gehoor aan deze drie, zonder te weten of te begrijpen kom je in actie of juist niet. Je voelt van binnenuit in een fractie van een seconde dat je in een situatie meegaat en reageert spontaan. Laten we even stilstaan bij elk van deze I’s.

Impuls

Spel is bij uitstek de situatie waarin impulsen tot hun recht komen, gewoon laten komen wat komt en anderen erin meenemen. De driedimensionale gum staat ieder ten alle tijde ter beschikking. De moed om de lege ruimte in te springen, te laten ontstaan wat er zich aandient en het spel tussen jou en je compagnons tot bloei laten komen.
Impuls betekent drang, eerste stoot, opwelling, ‘ja zeggen’ tegen iets wat opkomt of aankomt. Impulsief geef je vaak een goede reactie, je betrapt jezelf erop en anderen reageren vaak enthousi­ast, als de wending die jij neemt of veroorzaakt gewenst is. Je kunt door impulsen te volgen, verkeerd timen of de plank misslaan.

Intuïtie

Intuïtie wordt verschillend geduid. Volgens Benedetto Croce (in Esthetica 1902) is intuïtie een onmiddellijk begrijpen, zonder tussenkomst van begrippen of waarnemingen. Intuïtie word jij je al doende bewust, gelijktijdig. Er is geen oorzaak–gevolgrelatie. Een speler betrapt zichzelf erop of  toeschouwers wijzen haar/hem erop.
Dit weten a priori, herkennen we allemaal wel eens. Je weet het zonder het rationeel te kunnen verklaren. Vertrouwend op intuïtie loop je op feiten vooruit, handelt of laat dingen gebeuren. ‘Boven je wenkbrauwen’ weet je er misschien geen raad mee. Je drijfveer is nieuwsgierigheid. Je weet simpelweg dat je het straks zult begrijpen. Intuïtief kan  iedereen al veel met spel.  Men kan het alleen nog niet ordenen en verklaren. Als begeleider geef je hen vanuit intuïtie  ruimte. Je vertrouwt erop alles na afloop te kunnen verantwoorden. Intuïtie is het rationeel weten vooruit.

Inspiratie

Inspiratie is ook iets dergelijks, een ingeving is vaak vaag. Al sprekend – schilderend – dansend – spelend, ontstaan beelden, ga je het ‘zien’. Het is niet zo dat spelers volledige beelden hebben, die ze vertalen naar de spelvloer. Al spelend openbaart zich de inspiratie. Al scheppend benaderen zij de innerlijke beelden en genieten toeschouwers van wat er ontstaat. Naarmate inspiratie stroomt, groeien er mogelijkheden. Inspiratie betekent ingeving, bezieling, of gewoner gezegd: ideeën krijgen. Alles kan aanleiding zijn, een beeld, een woord, een plan, een geluid, een gevoel. Spelers en begeleider geven elkaar hierin idealiter de ruimte. Ook al weet een van beide partijen er niet meteen raad mee. Kinderen willen bijvoorbeeld de klas ombouwen tot een schip op volle zee. Dit lijkt je onmogelijk. Vaak hoef je alleen te luisteren en hen de ruimte te geven. Zij komen zelf met fantastische oplossingen.

Het Speelse

Spel wordt mogelijk dankzij deze I. Ieder speelt van nature in gedachten (dagdromen). Of in actie  als reactie op ervaringen (imiteren, overdrijven, vertellen). Soms tot vermaak van anderen. We weten niet best hoe je  toegang hiertoe  ontwikkelt bij hen die hier van nature minder ontvankelijk voor zijn. Veel van wat je waarneemt is je niet bewust, ook al bepaalt het je handelen. Het onbewuste voedt het bewuste met ideeën, beelden en ervaringen. Je bent ermee vertrouwd en vertrouwd er niet altijd op. Op de spelvloer krijgt het ruimte, je kunt het immers meteen ‘uitgummen’, als het geen betekenis in een improvisatiescène kreeg. Impulsief geven spelers vaak een goede reactie qua handeling en timing. De speler betrapt zichzelf erop en medespelers pakken het enthousiast op. Het geeft mogelijk een wending aan het verhaal. Op deze manier verleggen ze grenzen en gaan spelers nieuwe gebieden binnen.

Ubbergen, update winter 2020