Nature en Nurture een duo kwintet

Menselijke en culturele mogelijkheden zijn zo in elkaar verstrengeld dat ze nauwelijks te ontwarren zijn. We zeggen vaak: een vis weet niet dat ze in het water zwemt. Ofwel dat is me met de (cultureel bepaalde) paplepel ingegoten. We weten niet anders, al worden we dagelijks geconfronteerd met andere paplepels of viswaters.  Spel  biedt aan beide kwintetten een meerwaarde. Dankzij beide ontwikkel jij je totaal. Al spelend experimenteer je met informatie en ga je confrontaties aan.

Het kwintet van kerncompetenties

Je waarnemingen zijn meer dan constateringen. Strakke spieren (gespannen?), kriebels in je buik (verwacht je iets?). Ze  vertellen je de aanleiding voor je innerlijk waarnemen. Waarschuwen of stimuleren je alert te zijn voor onbekende werelden.

Als je tekent – zie je meer;
 Zing je , dan hoor je meer,
Als je danst – ervaar je meer;
Speel je, dan besef je meer

wat iemand tussen de regels door of al handelend, bewegend zegt.

In interactie ga je bij tijden in de schoenen van een ander staan. Je speelt om van binnenuit te voelen wat het betekent om … . Door te willen weten, begrijp je enigszins hoe iets werkt, een andere tijd of (sub)cultuur in elkaar steekt. Soms daag jij jezelf uit creatief een draai of accent te geven. Je ontwikkelt jezelf in alle vijf kerncompetenties. Hierdoor geef jij je (samen)leven vorm en draag je jouw steentje bij aan cultuur. Je zintuigen zijn de kwintessens ofwel de bron die je ontwikkeling voortstuwt.

Kerncompetenties

Zintuiglijke competenties:               waarnemen met oog, oor, neus, huid, tong en 6e Zintuig
Motorische competenties:                bewegen met het totale lijf, inclusief de stembanden.
Sociaal – emotionele competenties: bewogen worden door innerlijk voelen.
Cognitieve competenties:                  kennis en inzicht door redenerend denken
Creatieve competenties:                    kennis en inzicht door het associatieve denken.

Spel biedt aan alle vijf een meerwaarde.

* De wet op het basisonderwijs in de jaren tachtig van de vorige eeuw, benoemde deze vijf als integrale doelen. Begin jaren negentig gaf de SLO hen de naam competenties. De ordening is van mij.

Hoe ontwikkelt een mens zich?

  • Josephine keek rond, luisterde, voelde reacties. Deze motiveerden of blokkeerden haar.
  • Ze kwam voorzichtig in actie, stak de handen uit de mouwen of sprintte erheen. Haar houding sprak voor zich. Sprak het aan of hield de ander afstand?
  • Lokte haar enthousiasme? Soms ontstond er van alles. Soms was haar voortvarendheid te bedreigend en vielen er stiltes. Sommigen verstonden haar lichaamstaal, haar stemkleur, voelden haar intentie van binnenuit . Op zo’n momenten ontstond er iets gezamenlijks.
  • Samen gingen ze verder, zagen nieuwe details, verkenden informatie. Soms gaf zij zich met huid en haar eraan over. Andere keren groeide een toenadering rustig. Ze vonden begaanbare paden, oefenden, volgden goede raad op en handelden.
  • Eenmaal begrepen gaf  ze er een eigen draai aan in  accenten en een persoonlijke fleur. Was de wereld blij met haar bijdrage? Trouw zijn aan het andere, de ander is lofwaardig. Trouw blijven aan jezelf is noodzakelijk.

* De wet op het basisonderwijs in de jaren tachtig van de vorige eeuw, benoemde deze vijf als integrale doelen. Begin jaren negentig werden ze door de SLO competenties genoemd. Ik ordende ze in deze volgorde.

Het kwintet van culturele kernelementen

In dit kwintet herkennen we de eerdere definitie: Cultuur is in beweging zijnde vormgegeven verbeelding, waaraan we betekenis geven.  De verbeelding is de kwintessens  die de andere vier inspireert of aanjaagt. Het vorm geven doe je met je lichaam (Instrument), in Samenspel met anderen en met behulp van materiaal (Vormgeving). Inzicht  ontstaat door er betekenis aan te geven. Zoveel hoofden zoveel zinnen, een heel scala aan betekenissen is mogelijk.

Cultuur is vormgegeven verbeelding
waaraan we betekenis geven

Verbeelden:       

Vorm geven:
             


Betekenis geven:   

Kernelementen
…………………………………………………….

Verbeelding         experimenteren vanuit associaties, ideeën.

Instrument:        ontwikkelen van lichamelijk bewustwording.
Samenspel:         bewustwording van de impact van actie – reactie.
Vormgeving:     
accentueren van vormgevingsaspecten.

Inzicht                   verwerven aan datgene dat ontstond.

Hoe ontwikkelt cultuur zich?

Kerncompetenties en culturele kernelementen zijn zo met elkaar verweven dat we vaak  het onderscheid  niet beseffen. Waar we vertrouwd mee zijn (nurture) beoordelen we vaak met zo IS (nature) het, terwijl culturen aantonen dat het anders kan.  We staan hier stil bij de samenhang van kerncompetenties en culturele kernelementen.

Verbeelding

Zintuigen en Verbeelding :
Je leert luisteren, kijken, voelen, zowel waarnemend als gewaarwordend (je  innerlijke zintuigen). Hierdoor word je inventief,  associatief, impulsief. Minimal Music laat luisteraars meegaan met geluiden en deze niet als op zichzelf staand te analyseren (kookwekker, vliegtuig). Zo vraagt spel om het meubilair zodanig te zien dat je kunt spelen.

Vorm

Het motorische en het instrument
In ludisch spel ervaar je van toptotteentotaal hetgeen je gelooft, zegt, vindt. Fysiek besef je hoe jij beweegt, handelt. Je doorleeft wat je denkt of zegt. Je gaat bewogen bewegen, verfijnd handelen, fantasierijk bewegen, hanteert bewust mimiek, houding en stem. Ludisch spel ontwikkelt je expressief vermogen. Je uitdrukkingsvaardigheid groeit om hetgeen je voelt, ervaart, je drijft of raakt te uiten.

Het sociaal–emotionele en samenspel
De intrinsieke waarde van ludisch spel ligt in het overstijgen het van persoonlijke door in de rol een situatie aan te gaan en te ervaren hoe er gereageerd wordt. Al tijdens het spel of door vragen erna worden spelers strevingen, bedoelingen, meningen en effecten bewust. Je hoeft iets niet te verwoorden om te beseffen: actie wekt reactie.

Het cognitieve en vormgeving
Kunst en wetenschap, spel en ernst zouden niet twee gescheiden werelden moeten zijn. Wetenschap en de kunsten onderzoeken via verschillende en elkaar aanvullende mogelijkheden. Zij verrijken elkaar, al vormgevend doorgronden wat je begrijpt.

Betekenis

Het creatieve en inzicht
Van imiteren tot creëren. Er ontstaan persoonlijke inzichten, je geeft een eigen interpretatie. In ludisch spel krijgen spelers ruimte en vrijheid. Hierdoor kunnen spelers vanuit eigen voorkeuren experimenteren en eigen expertise inzetten. Spelers zijn al doende bezig vanuit i.p.v. te praten en te lezen over onderwezen leerstof.

Ubbergen, update winter 2021